Vừa thấy ba mẹ cầm khăn tắm, con đã chạy đi. Thay được quần áo thì con lại mím chặt miệng khi thấy bàn chải. Việc tối nào cũng phải làm mà cứ giằng co rất dễ khiến ba mẹ mất kiên nhẫn. Cô gợi ý nhìn kỹ lúc con bắt đầu tránh, vì đôi khi chỉ một thao tác như kéo áo qua đầu đã làm con khó chịu.
Tìm đúng lúc con bắt đầu tránh
Con phản đối ngay khi phải ngừng chơi, lúc áo đi qua đầu, khi nước chảy lên mặt hay chỉ khi bàn chải chạm vào một chỗ trong miệng? Biết rõ đoạn ấy mới giúp mình chọn cách hỗ trợ phù hợp.
Hãy xem chiếc áo có chật không, khăn có chà mạnh không hoặc con đã quá buồn ngủ. Có lúc con chỉ đang muốn tự cầm chiếc khăn hay bàn chải.
Nếu con đột ngột khó chịu với một việc trước đây vẫn làm được, hãy nghĩ đến sự khó chịu trong cơ thể trước khi gọi con là bướng. Khi có dấu hiệu đau, tổn thương da hoặc khó chịu ở miệng, cần hỏi bác sĩ hay nha sĩ phù hợp. Nếu đang đau, con cần được xử lý nguyên nhân ấy trước.
Nói trước khi chạm vào con
Nếu con còn đang nhìn đồ chơi, ba mẹ có thể đến gần, nói “Mẹ lau má con nhé” rồi chờ con nhìn hoặc phản ứng trước khi lau. Khi thay áo, thử đưa ống tay lại gần để con có dịp xỏ tay nếu làm được. Nếu con giật mình hoặc quay đi, ba mẹ có thể dừng một lát và điều chỉnh cách làm.
Bài viết của ZERO TO THREE về việc thay tã nhấn mạnh việc người chăm quan sát, đáp lại và mời trẻ tham gia. Trong sinh hoạt ở nhà, ba mẹ có thể thử cách này qua những phần việc ngắn dưới đây.
Mỗi việc cho con tham gia một cách khác
Khi thay đồ, ba mẹ có thể mở rộng cổ áo, đỡ phần con chưa làm được và để con kéo tay ra khỏi ống tay. Trẻ đã đứng vững có thể muốn thay một phần quần áo trong tư thế đứng, với người lớn hỗ trợ ở chỗ chắc chắn. Không thử việc này trên mặt cao hoặc nền trơn.
Nếu con rất khó chịu lúc áo đi qua đầu, hãy xem lại áo trước khi cố giữ con. Có thể thử chiếc áo khác dễ mặc hơn đang có sẵn. Với trẻ chưa tự làm được, mình vẫn báo trước và làm chậm ở đúng bước khiến con giật mình; không đòi con phối hợp vượt khả năng.
Khi tắm, con có thể cầm một chiếc khăn nhỏ hoặc chọn khăn lau sau tắm nếu đã hiểu lựa chọn. Người lớn chuẩn bị đồ trong tầm lấy của mình trước khi bắt đầu, để không phải bỏ con lại đi tìm.
Khi con ở trong nước, người lớn phải chú ý liên tục và ở ngay trong tầm tay. AAP khuyến cáo không để trẻ một mình trong bồn tắm, dù chỉ chốc lát; ghế tắm không thay việc giám sát. Nếu cần rời chỗ tắm, hãy đưa con theo.
Nếu con sợ nước lên mặt, có thể báo trước, kiểm tra cách mình xối và thử lau nhẹ hơn ở phần đó. Ngày bận, việc tắm có thể làm gọn hơn, miễn vẫn đáp ứng nhu cầu vệ sinh và an toàn của con.
Khi đánh răng, cho con cầm bàn chải và thử là một phần tham gia; người lớn vẫn cần chải giúp để làm sạch răng. Hướng dẫn chăm sóc răng trẻ nhỏ của HRSA nhấn mạnh vai trò hỗ trợ của người lớn và khuyên hỏi cơ sở nha khoa khi gặp khó khăn.
Ba mẹ có thể làm mẫu, để con thử rồi báo đến lượt mình chải giúp. Chọn bàn chải và kem đánh răng phù hợp theo hướng dẫn nha sĩ.
Nếu lần nào đánh răng cũng phải giằng giữ, nên nhờ nha sĩ kiểm tra và hướng dẫn cách hỗ trợ phù hợp. Không dùng vật cạy miệng hoặc cố thao tác khi con đang giãy làm tăng nguy cơ tổn thương. Nếu không thể làm sạch răng cho con, hãy sớm nhờ nha sĩ hỗ trợ, đừng bỏ qua hết ngày này sang ngày khác.
Đừng hỏi điều mình không thể cho con chọn
Với trẻ đã hiểu, ba mẹ có thể hỏi con muốn mặc áo nào trong hai chiếc đều phù hợp, hoặc muốn tự lau tay hay để mẹ giúp. Không cần đưa nhiều lựa chọn cùng lúc. Trẻ chưa hiểu lựa chọn cần sự quan sát và hỗ trợ trực tiếp hơn là những câu hỏi lặp đi lặp lại.
Nếu việc vệ sinh cần làm, hỏi “con có muốn thay tã không?” rồi vẫn bắt con thay dễ làm lời hỏi mất nghĩa. Có thể nói thật: “Tã bẩn rồi, mẹ cần thay cho con. Con cầm chiếc khăn này nhé.” Con vẫn có thể khóc. Người lớn có trách nhiệm chăm sóc, đồng thời tiếp tục nhìn xem mình có đang làm đau, quá vội hoặc bỏ qua một dấu hiệu bất thường không.
Khi thấy mình sắp mất bình tĩnh, hãy đưa con về chỗ an toàn trước. Riêng lúc tắm, cần đưa con ra khỏi nước và giữ con an toàn trước khi tạm dừng hay đổi người hỗ trợ.
Đừng sửa cả buổi tối trong một lần
Nếu đánh răng đang khó nhất, hãy giữ các việc khác như cũ. Khi trao đổi với người cùng chăm, ba mẹ có thể kể đúng lúc con bắt đầu tránh, chẳng hạn khi bàn chải chạm vào một chỗ trong miệng. Cả nhà sẽ có một chi tiết cụ thể để cùng quan sát.
Nếu sự phản đối dữ dội, kéo dài, có đau hoặc ảnh hưởng đến vệ sinh, ăn ngủ, hãy trao đổi với bác sĩ nhi khoa hay nha sĩ.
Đọc thêm
Trao đổi về giáo dục Montessori với Cô qua Zalo. Tin nhắn đầu tiên chưa cần tên, ảnh hoặc thông tin sức khỏe riêng của trẻ.